233: ontbrekende of onvoldoende hoge/stevige borstwering bij lage ramen (vanaf eerste verdieping)

Toepassing van de rubriek

In rubriek 233 onderzoekt de woningcontroleur de veiligheid bij lage ramen vanaf de eerste verdieping in de woning. Lage ramen zijn ramen waarvan de onderzijde zich op het niveau van de vloer van de betrokken ruimte bevindt, of waarvan de vaste borstwering, meestal de muur, een beperkte hoogte heeft.

In deze gevallen ontstaat het risico om uit het raam te vallen. Vanaf de eerste verdieping van een woning kan dit ernstige gevaren meebrengen.

Het is daarom belangrijk dat de onderzijde van een opengaand raam vanaf de eerste verdieping zich minstens op 75 cm boven de vloer bevindt. Indien deze hoogte lager is, is een borstwering noodzakelijk die een gelijkaardige veiligheidshoogte biedt. Uiteraard geldt dit niet voor de deuren of ramen die toegang geven tot terrassen en balkons. Het geldt daarentegen wel wanneer een laag raam toegang geeft (bedoeld of onbedoeld) tot een plat dak. Hier is het valrisico beperkt, maar indien het raam zich op minder dan twee meter van de rand van het plat dak bevindt, is ofwel een borstwering rond het plat dak noodzakelijk, ofwel een borstwering aan het lage raam.

Vanaf de eerste verdieping is ook bij vaste ramen tot op de grond of met een lage borstwering is een nazicht nodig. Enkele beglazing biedt bijvoorbeeld geen valbeveiliging, wanneer iemand tegen de ruit zou vallen.

Gebreken aan de ramen zelf worden niet beoordeeld in rubriek 233 maar wel in rubriek 121.

Gebreken aan borstweringen rond terrassen op verdieping en toegankelijke platte daken worden onder rubriek 232 behandeld. Daarvoor gelden dezelfde criteria als deze hieronder vermeld.

Werkwijze en wijze waarop gebreken worden waargenomen

De woningcontroleur beoordeelt de veiligheid van lage ramen vanaf de eerste verdieping visueel en meet daarbij niet systematisch de hoogte onder elk raam. Wanneer de indruk bestaat dat er zich een onveilige situatie voordoet, kan de woningcontroleur indien nodig de werkelijke hoogte meten en noteren.

Een borstwering is voldoende veilig als aan al de volgende vereisten is voldaan:

  1. de borstwering is stevig en is ook stevig verankerd in de ruwbouwconstructie;

  2. de onderste helft van de borstwering is niet makkelijk te beklimmen en eventuele openingen zijn klein zodat er niemand doorheen kan rollen of kruipen;

  3. eventuele openingen in de bovenste helft van de borstwering zijn klein zodat niemand er doorheen kan kruipen;

  4. indien aan bovenstaande vereisten is voldaan, volstaat een hoogte van 75 cm;

Als een deel van de borstwering uit een makkelijk bereikbaar en stabiel vlak bestaat, dan wordt de nodige hoogte vanaf dat vlak beschouwd. Ook bij lage opengaande ramen met een makkelijk bereikbaar en breed raamtablet telt de hoogte vanaf dit raamtablet.

De woningcontroleur houdt rekening met de nabijheid van een trap die het risico van een laag raam met ontbrekende of gebrekkige borstwering kan verhogen en met andere elementen zoals een bredere muur of een brede borstwering die het risico kunnen beperken.

Het komt er met andere woorden duidelijk op aan om de situatie in zijn geheel te beschouwen en de beoordeling niet louter op één objectieve maat te baseren.

Afbeelding: het geheel van de situatie is belangrijk bij de beoordeling

Quotering van concrete toepassingsgevallen

 

Een niet limitatieve lijst van concrete toepassingsgevallen is opgenomen in bijlage 71 van het MB.

 

Quotering categorie II

Gebreken van categorie II zijn ernstige gebreken die leiden tot ongeschiktheid.

Het gebrek in rubriek 233 behoort tot categorie II, wanneer het een ernstig fysiek letsel voor de gebruiker tot gevolg kan hebben en de technische maatregelen niet in overeenstemming zijn met de potentiële risico’s. Tot categorie II behoren in ieder geval de volgende gebreken:

  1. ontbrekende borstweringen bij mits inspanning bereikbare plaatsen;

  2. ernstige gebreken aan borstweringen bij beperkte hoogteverschillen;

  3. ernstige gebreken die dringend herstel vereisen om op korte termijn niet tot gebreken categorie III te leiden.

Z_233_II_01: quotering rubriek 233 in categorie II: Te lage borstwering en redelijk bereikbare vensterbank

Opmerking: de vensterbank is laag en breed en is niet moeilijk bereikbaar; de aanwezige spullen bemoeilijken de opstap, maar zijn niet relevant; wanneer ze worden weggenomen vormt het opendraaiend raam, zonder borstwering, een ernstig risico, zodat een quotering onder categorie II nodig is.

Z_233_II_02: quotering rubriek 233 in categorie II: Beklimbaar, doorkruipbaar en niet voldoende stevig bevestigd.


Opmerking: de opengaande ramen zijn afgeschermd door een onvakkundig geplaatste borstwering, bestaande uit wapeningsstaven die met buisklemmen zijn vastgezet in de voegen van de steen; de afstand tussen de staven is groot en ziet eruit als een klimrek.

Quotering categorie III

Gebreken van categorie III zijn ernstige gebreken die leiden tot onbewoonbaarheid.

Het gebrek in rubriek 233 behoort tot categorie III als het een duidelijk en direct gevaar voor de veiligheid of gezondheid van de bewoners of gebruikers betekent. Tot categorie III behoren in ieder geval de volgende gebreken:

  1. het ontbreken van borstweringen aan lage ramen;

  2. extreme gebreken aan borstweringen

Voorbeeld bij 2: onvoldoende bevestigd, te grote openingen, veel te laag.

Z_233_III_01: quotering rubriek 233 in categorie III: Borstwering te licht, te open en beklimbaar

Opmerking: ondanks het feit dat de bovenste lat van deze borstwering hoog genoeg zit, is het geheel totaal onveilig: de latten zijn te licht, de ruimte ertussen (> 30 cm) is veel te groot en het geheel nodigt uit tot beklimmen of doorkruipen; de lichte verhoging in de vloer zorgt voor extra risico op struikelen; dit alles verantwoordt een quotering onder categorie III.

Z_233_III_02: quotering rubriek 233 in categorie III: Borstwering te open en beklimbaar

Opmerking: ook deze foto toont een combinatie van gebreken: lichte latten, veel ruimte tussen de latten, uitnodigend tot beklimmen en doorheen kruipen; in dit geval is ook de bevestiging van de latten niet in orde: twee schroefjes in het raamkader zijn niet voldoende sterk; dit alles leidt tot een quotering in categorie III.

Z_233_III_03: quotering rubriek 233 in categorie III: Teveel ruimte tussen onderdorpel – borstwering

Opmerking 1: de oplossing die hier geboden werd om een laag raam te beveiligen voldoet niet: zelfs al zou deze handgreep op 75 cm boven het vloerniveau zitten, de ruimte tussen raamkader en handgreep is met 30 cm veel te groot; hierdoor ontstaat een groot valrisico zodat onder categorie III wordt gequoteerd.

Opmerking 2: dit soort situaties komt wel vaker voor bij een hercontrole, wanneer bij een eerste controle een gebrek werd vastgesteld onder de rubriek ‘ontbrekende borstwering bij laag raam’ en de eigenaar een aanpassing deed; indien de vraag wordt gesteld wat te doen om het gebrek op te heffen, wordt best verwezen naar de richtlijnen van het WTCB (Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf) en/of de geldende normen, zoals NBN B 03-004 en NBN B 25-002-1.

Z_233_III_04: quotering rubriek 233 in categorie III: Raam op vloerniveau – borstwering ontbreekt.

 

Opmerking 1: dit opendraaiend raam op de verdieping, zonder enige borstwering, is zeer onveilig en wordt daarom onder categorie III gequoteerd.

Opmerking 2: indien de beglazing veiligheidsbeglazing is, de raamkruk voorzien van een slot, het raam op slot is en het sleuteltje veilig weggeborgen, dan volstaat een bijkomende opmerking; er is dan immers geen onveiligheid.

Z_233_III_05: quotering rubriek 233 in categorie III: Raam te laag, borstwering ontbreekt

Opmerking: dit opendraaiend raam met lage borstwering (< 45 cm) is zonder bijkomende borstwering zeer onveilig; de vensterbank nodigt uit als zitbank wat het risico nog vergroot; daarom is een quotering onder categorie III nodig.

Z_233_III_06: quotering rubriek 233 in categorie III: opengaand raam op plintniveau, geen borstwering


Opmerking: dit opengaand raam met een plinthoge borstwering toont duidelijk het directe gevaar aan, wat een quotering onder categorie III logisch maakt.

Z_233_III_07: quotering rubriek 233 in categorie III: opengaand raam met opstapmogelijkheid, borstwering zonder nut


Opmerking 1: de vensterbank is laag en breed zodat een gemakkelijke opstap ontstaat, die bovendien een extra risico vormt voor spelende kinderen; quotering onder categorie III is logisch.

Opmerking 2: er is wel degelijk een borstwering aanwezig; zelfs al zou deze voldoende hoogte hebben vanaf het vloerniveau van de kamer, ze komt niet hoger dan de onderregel van het opengaand raam en vormt dus geen nuttige bijdrage.

Z_233_III_08: quotering rubriek 233 in categorie III: laag raam in een badkamer

 

Opmerking: dit laag opengaand raam bij het bad vormt een ernstig risico bij het douchen, omdat de bodem van het bad nog iets hoger komt dan de vloer van de badkamer; bovendien vergroot de natte ondergrond het risico op uitglijden.

Bijkomende opmerking – geen quotering

Indien er in het geheel geen risico is voor de veiligheid, maar er wordt toch een vaststelling gedaan die mogelijk tot een gebrek onder deze of een andere rubriek kan leiden, dan wordt een bijkomende opmerking gemaakt in het technisch verslag.

Extra voorbeelden

Onderstaande voorbeelden geven aan wat een goede oplossing kan zijn.

Z_233_E_01: afdoende borstwering aan de buitenzijde in de raamopening

Opmerking: dit laag opengaand raam is aan de buitenzijde (ruim hoog) afgeschermd door een metalen borstwering met verticale verdeling.

Aandachtspunten brandpreventie en erfgoed

Zie in dit verband het kader onderaan rubriek 232.

Regelgeving

Artikel 84 van het MB.

Bijlage 71 van het MB.

Veelgestelde vragen